Een brandblusser hangt in vrijwel ieder bedrijfspand. Niet omdat we verwachten dat er vandaag brand uitbreekt. En ook niet omdat de aanwezigheid van een brandblusser betekent dat een gebouw onveilig is.
We hebben een brandblusser omdat we voorbereid willen zijn als er wél brand ontstaat.
Waarom kijken we bij persoonlijke bescherming tegen geweld dan soms anders naar risico?
Voor beveiligingsbedrijven en organisaties waarvan medewerkers tijdens hun werkzaamheden te maken kunnen krijgen met agressie, geweld of wapens, is dit een relevante vraag.
Een steekwerend of kogelwerend vest voorkomt een incident niet. Net zoals een brandblusser geen brand voorkomt.
Maar wanneer een ernstig incident daadwerkelijk plaatsvindt, kan de juiste beschermingsuitrusting wél van grote betekenis zijn.
In een maatschappij waarin weerbaarheid steeds belangrijker wordt, is het daarom verstandig om persoonlijke bescherming niet direct als "overdreven" te beschouwen, maar als onderdeel van professioneel risicomanagement.
De maatschappij verandert. Verandert uw veiligheidsbeleid mee?
Veiligheidsrisico's zijn niet statisch.
De omgeving waarin beveiligers, toezichthouders en andere medewerkers hun werkzaamheden uitvoeren verandert voortdurend. Agressie tegen medewerkers, maatschappelijke spanningen en verschillende vormen van criminaliteit stellen organisaties voor nieuwe veiligheidsvraagstukken.
Dat betekent nadrukkelijk niet dat iedere beveiliger standaard een steek- of kogelwerend vest nodig heeft.
Het betekent wél dat organisaties regelmatig moeten beoordelen of hun bestaande veiligheidsmaatregelen nog aansluiten bij de risico's waarmee medewerkers in de praktijk geconfronteerd kunnen worden.
De vraag zou daarom niet alleen moeten zijn:
"Is een steekwerend of kogelwerend vest niet wat overdreven?"
Een betere vraag is:
"Welke risico's lopen onze medewerkers daadwerkelijk en hebben we voldoende maatregelen genomen om hen daartegen te beschermen?"
Daar begint professioneel veiligheidsbeleid.
De RI&E als vertrekpunt voor persoonlijke bescherming
De Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) is een logisch vertrekpunt.
Werkgevers moeten de risico's voor de veiligheid en gezondheid van werknemers inventariseren en evalueren. Vervolgens wordt in een plan van aanpak beschreven welke maatregelen worden genomen om deze risico's te beperken.
Voor beveiligingsbedrijven en andere organisaties kan agressie en geweld door derden een relevant arbeidsrisico zijn.
Denk bijvoorbeeld aan medewerkers die werkzaam zijn binnen:
-
objectbeveiliging;
-
mobiele surveillance;
-
evenementen;
-
horeca en uitgaansgelegenheden;
-
winkels en winkelcentra;
-
zorginstellingen;
-
overheidslocaties;
-
openbaar vervoer;
-
receptie- en toegangsbeveiliging;
-
transport en logistiek;
-
locaties met een verhoogd dreigingsprofiel.
Het risicoprofiel verschilt per locatie, opdrachtgever, functie en tijdstip.
Een beveiliger achter de receptie van een rustig kantoorgebouw heeft een ander risicoprofiel dan een beveiliger die 's nachts alleen surveilleert of werkzaam is op een locatie waar eerder ernstige geweldsincidenten hebben plaatsgevonden.
Daarom bestaat er geen universeel antwoord op de vraag of een medewerker steek- of kogelwerende bescherming nodig heeft.
De keuze voor bescherming moet voortkomen uit het risico.
Wat staat er in uw RI&E over agressie en geweld?
Een belangrijke vraag voor iedere beveiligingsorganisatie is daarom hoe concreet geweldsrisico's zijn opgenomen in de RI&E.
Niet alleen door "agressie en geweld" als algemeen risico te benoemen, maar door daadwerkelijk naar mogelijke scenario's te kijken.
Kunnen medewerkers tijdens hun werkzaamheden fysiek worden aangevallen?
Werken zij alleen?
Zijn er regelmatig agressieve bezoekers, klanten of andere derden?
Hebben zich eerder ernstige incidenten voorgedaan?
Zijn bij eerdere incidenten messen of andere wapens aangetroffen?
Werken medewerkers op locaties met een verhoogd risicoprofiel?
Zijn beveiligers door hun functie juist degenen die als eerste met een escalerende situatie worden geconfronteerd?
En misschien wel de belangrijkste vraag:
Wat gebeurt er als de preventieve maatregelen niet voldoende blijken te zijn?
Eerst voorkomen, daarna beschermen
Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn nooit een vervanging voor goed veiligheidsbeleid.
Het uitgangspunt moet zijn om risico's waar mogelijk te voorkomen of te beperken.
Denk aan duidelijke werkprocedures, voldoende personele bezetting, toegangscontrole, cameratoezicht, goede communicatiemiddelen, alarmering, training en duidelijke afspraken over escalatie en de-escalatie.
Ook moet duidelijk zijn wanneer een medewerker juist afstand moet nemen en professionele hulp moet inschakelen.
Maar zelfs met goede preventieve en organisatorische maatregelen kan niet ieder risico volledig worden uitgesloten.
Er kan een restrisico overblijven.
En juist bij dat restrisico komt de vraag naar persoonlijke beschermingsmiddelen in beeld.
Een brandblusser voorkomt ook geen brand
De vergelijking met brandveiligheid maakt dit principe duidelijk.
Stel dat iemand tijdens een RI&E zegt:
"De afgelopen vijf jaar is hier geen brand geweest. Waarom zouden we dan brandblussers nodig hebben?"
Waarschijnlijk zou vrijwel niemand dat een overtuigend argument vinden.
Dat een incident zich lange tijd niet heeft voorgedaan, betekent immers niet automatisch dat het risico niet bestaat.
Bovendien kijken we bij een risicoanalyse niet alleen naar de kans dat iets gebeurt, maar ook naar de mogelijke impact wanneer het wél gebeurt.
Hetzelfde principe kan worden toegepast op persoonlijke bescherming.
De aanschaf van een steekwerend of kogelwerend vest zorgt er niet voor dat er een steek- of schietincident plaatsvindt. Net zoals de aanschaf van een brandblusser geen brand veroorzaakt.
Het is een voorzorgsmaatregel voor een situatie waarvan iedereen hoopt dat deze nooit ontstaat.
Wanneer een vest gedurende zijn gehele gebruiksduur nooit nodig blijkt te zijn, is dat geen mislukking.
Integendeel.
De beste noodvoorzieningen zijn vaak de voorzieningen die nooit daadwerkelijk ingezet hoeven te worden.
Niet alleen de kans, maar ook de impact telt
Risicomanagement draait om meer dan alleen de waarschijnlijkheid van een incident.
Ook de mogelijke gevolgen moeten worden meegewogen.
Sommige gebeurtenissen hebben een relatief lage kans, maar potentieel zeer ernstige gevolgen.
Dat principe accepteren we op veel andere terreinen zonder discussie.
Daarom hebben gebouwen nooduitgangen.
Daarom hangen er AED's.
Daarom gebruiken medewerkers valbeveiliging wanneer zij op hoogte werken.
En daarom zijn brandblussers beschikbaar voordat er brand ontstaat.
Voor organisaties waarvan medewerkers beroepsmatig met agressie en geweld te maken kunnen krijgen, is het daarom redelijk om ook de vraag te stellen of steekwerende of kogelwerende bescherming binnen het risicoprofiel past.
Niet omdat een ernstig geweldsincident per definitie waarschijnlijk is.
Maar omdat de gevolgen zeer groot kunnen zijn wanneer het wél gebeurt.
Steekwerend en kogelwerend zijn niet hetzelfde
Wanneer uit de risicoanalyse blijkt dat aanvullende persoonlijke bescherming wenselijk is, moet vervolgens worden bepaald waartegen bescherming nodig is.
Dat onderscheid is essentieel.
Een dreiging met een mes is niet hetzelfde als een dreiging met een vuurwapen. Een vest dat bescherming biedt tegen een bepaalde dreiging biedt niet automatisch bescherming tegen iedere andere dreiging.
Is binnen de werkzaamheden voornamelijk sprake van een risico op messen of scherpe voorwerpen?
Dan kan steekwerende bescherming relevant zijn.
Bestaat er een aantoonbaar risico waarbij vuurwapens een rol kunnen spelen?
Dan kan kogelwerende bescherming onderdeel zijn van de beoordeling.
In sommige situaties kan gecombineerde bescherming wenselijk zijn.
Daarbij moet niet alleen naar het beschermingsniveau worden gekeken. Ook certificering, pasvorm, gewicht, bewegingsvrijheid, draagcomfort en de dagelijkse werkzaamheden van de medewerker zijn relevant.
Een beschermingsmiddel moet immers niet alleen op papier functioneren, maar ook in de dagelijkse praktijk bruikbaar zijn.
Een vest is geen volledig veiligheidsbeleid
Een steekwerend of kogelwerend vest mag nooit het volledige antwoord zijn op een veiligheidsrisico.
Een weerbare organisatie werkt met verschillende lagen van bescherming.
Voorkomen
Risico's zoveel mogelijk voorkomen door een goede voorbereiding, risicoanalyse, toegangsbeleid en duidelijke procedures.
Signaleren
Medewerkers trainen om afwijkend gedrag, agressie en dreigende escalatie vroegtijdig te herkennen.
De-escaleren
Zorgen dat medewerkers weten hoe zij professioneel met conflicten omgaan en wanneer zij afstand moeten nemen.
Communiceren en alarmeren
Goede communicatiemiddelen en duidelijke escalatieprocedures beschikbaar hebben.
Reageren
Vooraf bepalen wie welke verantwoordelijkheid heeft wanneer een incident daadwerkelijk plaatsvindt.
Beschermen
Waar het risicoprofiel daar aanleiding toe geeft: passende persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar stellen.
Hulp verlenen
Zorgen dat medewerkers beschikken over relevante EHBO-kennis en geschikte medische hulpmiddelen.
Juist de combinatie van deze maatregelen draagt bij aan de weerbaarheid van een organisatie.
Weerbaarheid gaat ook over fysieke veiligheid
Weerbaarheid is de afgelopen jaren een steeds belangrijker maatschappelijk en organisatorisch thema geworden.
Daarbij wordt vaak als eerste gedacht aan cyberveiligheid, continuïteit en de beschikbaarheid van essentiële voorzieningen.
Maar een weerbare organisatie moet ook nadenken over fysieke veiligheid.
Wat gebeurt er wanneer een locatie wordt bedreigd?
Wat als medewerkers met ernstige agressie worden geconfronteerd?
Zijn verantwoordelijkheden vooraf vastgesteld?
Zijn communicatiemiddelen beschikbaar?
Is de juiste veiligheidsuitrusting aanwezig?
Weten medewerkers wat zij moeten doen?
En kan een organisatie tijdens en na een ernstig incident blijven functioneren?
Een weerbare organisatie begint deze discussie niet nadat een ernstig incident heeft plaatsgevonden.
Weerbaarheid betekent juist vooraf nadenken over situaties waarvan u hoopt dat ze nooit ontstaan.
Denk verder dan alleen het beschermende vest
Wanneer een organisatie in de RI&E rekening houdt met ernstig geweld, is het verstandig om niet alleen naar bescherming te kijken.
Ook medische voorbereiding verdient aandacht.
Want wat gebeurt er wanneer een medewerker, bezoeker of omstander ondanks alle preventieve maatregelen ernstig gewond raakt?
Zijn er voldoende EHBO-middelen beschikbaar?
Zijn medische handschoenen aanwezig?
Weten medewerkers hoe zij ernstig bloedverlies moeten herkennen?
Zijn hiervoor geschikte verbandmiddelen beschikbaar?
Is op locaties met een verhoogd risicoprofiel een traumakit wenselijk?
En is er aanleiding om [INTERNE LINK: tourniquets] tourniquets beschikbaar te stellen voor situaties met levensbedreigend bloedverlies aan een ledemaat?
Ook hier geldt dat materiaal alleen niet voldoende is.
Medewerkers moeten weten wanneer en hoe medische hulpmiddelen verantwoord gebruikt worden. Training en uitrusting horen daarom bij elkaar.
Bescherming is geen teken van angst
Sommige organisaties zijn terughoudend met beschermende vesten omdat zij bang zijn voor de uitstraling ervan.
Dat is een begrijpelijke afweging.
Een zichtbaar zwaar uitgerust beveiligingsteam kan in sommige omgevingen niet passen bij de gewenste uitstraling van een organisatie.
Maar persoonlijke bescherming hoeft niet altijd prominent zichtbaar te zijn.
Afhankelijk van het risicoprofiel en de werkzaamheden kan worden gekeken naar verschillende vormen van bescherming en draagwijzen.
Het belangrijkste is dat de discussie niet uitsluitend wordt gevoerd vanuit uitstraling of onderbuikgevoel.
De vraag moet zijn:
Welke oplossing past bij het risico én bij de werkzaamheden van onze medewerkers?
Voorbereid zijn is namelijk iets anders dan bang zijn.
Wanneer heeft u uw RI&E voor het laatst kritisch bekeken?
Voor beveiligingsbedrijven en andere organisaties is het verstandig om de RI&E periodiek opnieuw tegen het licht te houden.
Niet met de vooraf bepaalde conclusie dat iedere medewerker een kogelwerend of steekwerend vest moet dragen.
Maar ook niet vanuit de aanname:
"Dat hebben we hier nog nooit nodig gehad."
Kijk naar de feitelijke situatie.
Welke werkzaamheden worden uitgevoerd?
In welke omgeving?
Welke incidenten hebben zich in het verleden voorgedaan?
Welke dreigingen zijn realistisch?
Welke preventieve maatregelen zijn al getroffen?
Welk restrisico blijft daarna bestaan?
En zijn de mogelijke gevolgen van dat restrisico zodanig ernstig dat aanvullende persoonlijke bescherming moet worden overwogen?
Dat is risicomanagement.
De beste bescherming is de bescherming die nooit nodig blijkt te zijn
Niemand schaft een brandblusser aan in de hoop hem ooit te gebruiken.
Niemand hangt een AED op omdat hij hoopt dat iemand een hartstilstand krijgt.
En niemand zou een steekwerend of kogelwerend vest moeten aanschaffen omdat hij verwacht dat een medewerker wordt aangevallen.
We investeren in veiligheidsmiddelen omdat niet ieder risico volledig kan worden uitgesloten.
Een brandblusser kan jarenlang ongebruikt aan de muur hangen, zonder dat iemand aan het nut ervan twijfelt.
Misschien moeten we op dezelfde manier kijken naar persoonlijke beschermingsmiddelen voor medewerkers die beroepsmatig met veiligheidsrisico's te maken kunnen krijgen.
Niet vanuit angst.
Niet vanuit sensatie.
Maar vanuit verantwoordelijkheid, RI&E en weerbaarheid.
De wereld verandert. De maatschappij verandert. En daarmee veranderen ook de risico's waarmee organisaties en medewerkers geconfronteerd kunnen worden.
De belangrijkste vraag is daarom niet alleen of een steekwerend of kogelwerend vest vandaag noodzakelijk lijkt.
De vraag die iedere verantwoordelijke organisatie zichzelf zou moeten stellen is:
Als het morgen wél misgaat, hebben wij dan vooraf voldoende gedaan om onze medewerkers te beschermen?
Advies over steek- en kogelwerende bescherming voor uw organisatie
Twijfelt u of steekwerende of kogelwerende bescherming binnen het risicoprofiel van uw medewerkers past?
Bij Finstral Protection helpen we beveiligingsbedrijven en organisaties bij het selecteren van persoonlijke beschermingsmiddelen die aansluiten op de werkzaamheden, dreiging en gewenste draagwijze.
Van steekwerende bescherming en kogelwerende vesten tot aanvullende veiligheids- en medische uitrusting zoals tourniquets en medische handschoenen.
Niet méér bescherming dan noodzakelijk.
Maar wel de juiste bescherming wanneer het erop aankomt.
Neem contact met ons op om de beschermingsbehoefte binnen uw organisatie te bespreken.
